De klimaatdoelen roepen om doortastende maatregel
en, ook bij de bouw van woningen en andere gebouwen. Er is momenteel (eind 2018) veel reuring over de omzetting van de eisen voor het gebouwgebonden energiegebruik, van EnergiePrestatieCoefficient (EPC) naar Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) in 2020 / 2021. Maar praktisch is er vanaf 2015 sprake van een heuse surplace.
Energieprestatie nieuwbouwwoning
De aanpak van klimaatverandering verlangt ingrijpende maatregelen in de bouw. Nederland bungelt inmiddels bijna onderaan EU-ranglijsten als het gaat om duurzamer omgaan met energie. Bij de jaarlijkse nieuwbouwproductie is substantiële CO2-reductie te behalen. De huidige norm voor de energieprestatie bij nieuwbouwwoningen in het Bouwbesluit, de EPC-waarde, is sinds de invoering in 1995 geregeld aangescherpt: van 1,4 in 1996 via 1,0 in 2000; 0,8 in 2006; 0,6 in 2011 tot 0,4 sinds 2015.
Beng
Na het aflopen van het Lente-akkoord (2008-2015) is een nieuwe doelstelling van ‘bijna energieneutrale gebouwen’ in beeld gekomen. Een reden voor omschakeling is, dat de EPC alle maatregelen op een hoop doorrekent naar één cijfer. Deze rekenmethode geeft daardoor weinig inzicht in en weinig sturing op de meest gewenste maatregelen bij een gebouwontwerp. De primaire opgave: het beperken van de energiebehoefte, zou bijvoorbeeld los moeten staan van de mogelijkheden om duurzame energie op te wekken.
Vanaf 1 januari 2020 vervangt BENG de EPC. Volgens BENG moeten gebouwen voortaan aan drie afzonderlijke eisen (met onderlinge samenhang) voldoen op het vlak van:
| BENG-waarden | Voorbeeldmaatregelen | |
| 1. | de maximaal toegestane energiebehoefte, in kWh/m2.jr | Isolatie schil en glas |
| 2. | het maximaal toegestane primaire fossiele energiegebruik (voor de opwekking van elektriciteit), in kWh/m2.jr | Lage temperatuur verwarming en koelen |
| 3. | een minimumaandeel hernieuwbare energie in het energiegebruik, in procenten | Duurzame opwekking door zonnepanelen, wind, biomassa |
Weinig prikkels
De voorlopige waarden uit 2015 gaven hieraan ambitieus richting. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft eind november 2018 de concept-waarden bekend gemaakt die vanaf 2020 – tot in 2025! – gaan gelden. Deze zijn fors afgezwakt. Deels vanwege de nuance (de factor gebouwschil, en verschuiven ventilatie van BENG 1 naar 2), deels een kostenverhaal (vertroebeld door de kostengevolgen van aardgasvrij), maar deels ook door gelobby. Er blijven weinig prikkels over voor beperking van de energiebehoefte. Snelle rekenaars zien in de nieuwe cijfers een gelijkwaardig of zelfs slechter niveau dan de huidige EPC. Voor de geïnteresseerde burger wordt het rekenwerk er inmiddels niet doorgrondelijker op.
Terugonderhandelen
De nieuwe eisen voor bijna-energieneutrale gebouwen zijn al met al behoorlijk soepeler dan waar het werkveld op rekende. Ik verwacht bij lopende bouwprojecten dan ook terugonderhandelingen over plots veel te ambitieuze energiemaatregelen.
De surplace rondom de energieprestatie duurt maar voort, zodat het hele Nederlandse klimaatgebouw door het ijs dreigt te zakken.
Update begin 2020
Het goede nieuws is, dat de normen iets aangescherpt zijn vastgesteld. Jammer is dat de inwerking treding is uitgesteld naar 1 januari 2021. Het rekenprogramma is nog niet rond.