De gemeente Utrecht heeft het voornemen de verouderde bedrijven- en kantorenstrook langs het Merwedekanaal van 60 hectare te transformeren naar een stedelijk woonmilieu. RLoC adviseerde de gemeente vanaf 2015 over de aanpak van milieueffectonderzoeken (MER) in relatie tot de ruimtelijke besluitvorming voor dit stedelijke ontwikkelingsproject.
Complexe transformatie
De opgave is complex, vanwege de uiteenlopende ontwikkelinitiatieven, de vele grondeigenaren en het gemengde gebruik. Ook de milieusituatie is uitdagend, vanwege de on-Utrechtse verdichting: het onderzoek omvat de effecten van stedelijke woonmilieus van gemiddeld 50 tot 150 wo/ha (3.000 – 9.000 extra woningen), naast de ingrijpende ontwikkelingen in het stationsgebied. Utrecht zet in op gezonde en duurzame verstedelijking maar moet ook de extra verkeersbewegingen faciliteren.
Het samenhangend onderzoek naar de milieueffecten van de ontwikkelmogelijkheden is de opmaat om de kwaliteiten van de Merwedekanaalzone optimaal te benutten én te waarborgen.
Integrale aanpak omgevingsvisie en MER
In 2016 heeft RLoC de aanpak van het onderzoek naar de milieueffecten neergelegd in de notitie Reikwijdte & Detailniveau. RLoC verzorgde in 2016 en 2017 tevens de begeleiding naar de integrale omgevingsvisie en MER.
Het MER bood inzicht in zowel de mogelijkheden voor een gezonde en duurzame verstedelijking als de grenzen en voorwaarden vanuit met name mobiliteit.
De Utrechtse gemeenteraad heeft begin 2018 de omgevingsvisie met de Ruimtelijke Agenda voor de toekomst van de Merwedekanaalzone vastgesteld. De gemeente hanteert deze als kader voor de verschillende deelgebieden en projecten in het gebied. Op basis hiervan wordt onder meer het defensieterrein tot ontwikkeling gebracht.
Update: nog verdergaande intensivering gevraagd
Vanuit de toenemende woningbehoefte is als vervolg in 2019 een kaderstellende omgevingsvisie opgesteld voor een gezonde en duurzame verstedelijking tot 10.000 woningen. Tegelijkertijd is in wisselwerking een aanvulling op het planMER opgesteld. RLoC begeleidde dit traject.
Een dergelijke stedelijke verdichting kan niet zonder hoge en vernieuwende ambities en vraagt bijzondere inspanningen van alle partijen. Afwenteling naar de omgeving moet worden voorkomen. RLoC leverde ook de basis voor een dynamisch monitoringsysteem om de vinger aan de pols te kunnen houden bij de voortgang van de verdichtingsopgave in de Merwedekanaalzone.
Update 23 maart 2020: de Commissie m.e.r. heeft positief geoordeeld over de aanvulling op het MER. Utrecht kan voortvarend verder met de bouwplannen. De commissie onderschrijft het belang van een dynamische monitoring voor sturing op de ontwikkelingen.