Een verduurzaming van de bouw is nodig. Daarover lijkt iedereen het al lang eens. Het Rijk heeft in 1998 ‘milieu’ opgenomen in de Woningwet. Men wilde gemeentelijke bouwregels beperken, maar ook de bouw breed naar een duurzamer niveau tillen.
Milieu blokkade
De opname van ‘milieu’ als grondslag voor het Bouwbesluit blokkeert duurzame afspraken tussen gemeente en bouwpartijen (art. 122 Woningwet). Het tempo en de vorm van duurzaam bouwen is daarmee afhankelijk gesteld van het Rijk. Sindsdien is niets over milieubewust bouwen opgenomen in het Bouwbesluit. Het Rijk heeft duurzaam bouwen inmiddels bijna 10 jaar in de sfeer van de goede bedoelingen gehouden.
Duurzame innovatie
Dat toch duurzame projecten van de grond komen, is te danken aan gemeenten en bouwpartijen die hun nek durven uit te steken. Niet alleen door bouwtechnische innovaties, maar ook door creatief met regels om te gaan. Onnodig veel energie steekt men in juridische constructies om art. 122 Woningwet te omzeilen.
Dit is niet alleen een probleem voor duurzaam bouwen. Bij afkoppeling van hemelwater verlangt de waterbeheerder de wering van schadelijke uitloogbare bouwstoffen, maar formeel mag dat niet. In Stad & Milieuprojecten mag de gemeente geen noodzakelijke compenserende maatregelen vastleggen.
Het Bouwbesluit bevat minimumnormen waaraan ieder bouwwerk in Nederland zou moeten voldoen. Het is zeer de vraag of het huidige stelsel duurzame innovatie stimuleert. De belofte van 10 jaar geleden voor een uniforme aanpak van duurzaam bouwen lijkt niet te werken.
Sense of urgency
Partijen spreken elkaar lokaal in projecten aan op kwaliteit. De ‘sense of urgency’ rond klimaatverandering, watervervuiling, etc. en de concrete gevolgen voor een project lijkt men vooral op lokaal niveau te beleven. Nodig is een landelijk bouwbeleid dat partijen stimuleert lokaal te werken aan vernieuwing en kwaliteit.
Ik pleit niet voor het vrijgeven van de bouwregels, wel voor een flexibeler landelijk kader. Zodat evidente kwalitatieve doelen voor bouwprojecten eindelijk volwaardig onderdeel van afspraken kunnen zijn.