De Omgevingswet gaat het allemaal bieden: ruimte voor ontwikkelingen én waarborgen voor het leefklimaat. Deze ambitie bladdert snel af, nu de eerste inhoudelijke contouren -eindelijk- verschijnen. De wet blijkt vooral de uitdijende grijze geluiddeken over het stedelijk gebied te faciliteren. Eenvoudig door de geluidsnormen op te rekken. Daar hebben we toch geen stelselwijziging voor nodig?
Aanvullingswet Geluid
De Tweede Kamer is oktober 2015 geïnformeerd over de aanvullingswet Geluid, die te zijner tijd bij de Omgevingswet wordt ingevoegd. De aanvullingswet kondigt een vereenvoudigd normenstelsel voor geluid aan. In essentie wordt, na de eerdere verhoging van geluidproductieplafonds van snelwegen (emissie), nu de toelaatbare geluidbelasting bij gevoelige bestemmingen (immissie) verhoogd. Naast hogere grenswaarden, komt er ook een generieke regeling met een nóg hogere maximale waarde. Bij het omzetten van kantoren naar woningen is bovendien zelfs een beduidend hogere geluidsbelasting binnen toegestaan.
Opmerkelijk eenzijdige motivering
Dit alles “is nodig om gewenste maatschappelijke ontwikkelingen en verbeteringen niet te blokkeren. Daarbij wordt in feite op voorhand het relatief zware woningbouw- en/of economische belang onderkend.”
Dat is een opmerkelijk eenzijdige motivering.
Uitgangspunt bij de stelselherziening van het omgevingsrecht is een gelijkwaardig beschermingsniveau voor gezondheid, veiligheid en omgevingskwaliteit ten opzichte van het huidige niveau. Het Rijk geeft echter tussen de regels door aan dat dit alleen geldt voor de Omgevingswet zelf, niet voor aanvullingswetten. Die doorlopen een eigenstandig beleidsproces. En laat dat nu net de belangrijke kwaliteitscriteria voor geluid, bodem, geur en natuur betreffen.
Gezondheidseffecten
Nog opvallender is het dat amper aandacht uitgaat naar de gezondheidseffecten van die reguliere verruiming van geluidsnormen. De regels voor geluid worden volgens de Omgevingswet juist met oog op bescherming van de gezondheid gesteld (art. 2.28 onder d.). Al bij de huidige ondergrens voor geluid kunnen gezondheidsklachten ontstaan. Slaapstoornissen en hart- en vaatziekten nemen rap toe bij hogere geluidsniveaus. Deze effecten behoren een belangrijke, in ieder geval evenwichtige, rol te spelen bij een afwijking van het huidige beschermingsniveau.
Luie stedenbouw
Temeer daar in de ruimtelijke praktijk de geluidsnormen zelden tot echte knelpunten leiden. Er is dan eerder sprake van ‘luie stedenbouw’: eerst de geluidssituatie negeren en pas in het regelstadium ontdekken dat niet alles kan. De grenswaarde blijkt in de praktijk het middel om partijen te dwingen na te denken over betere oplossingen. Die stok verdwijnt nagenoeg. Welke problemen lost deze normverruiming nou op?
Gezonde verstedelijking
Het gezondheidsbelang is op aandrang van de Tweede Kamer expliciet in de wet opgenomen. Bij een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (lees in het omgevingsplan) wordt in ieder geval rekening gehouden met het belang van het beschermen van de gezondheid (art. 2.1 lid 4 Ow). Daarbij wordt gesproken over gezonde verstedelijking. Dat blijven holle woorden als de geluidsbelasting in de stad blijkbaar conditieloos mag toenemen.
Meer afweegruimte is prima, maar dan wel vanuit het brede maatschappelijke belang, en alleen onder dwingende aanvullende voorwaarden. Een gezonde verstedelijking verdient het.