Verduurzamen van de energiehuishouding in de stad vraagt meer dan ambities en een ecowijk (‘de Kiem’). De gemeente Arnhem legt de uitvoering van deze opgave graag bij de wijken, ondernemers en bewoners. Voor de gemeentelijke besluitvorming over projecten blijft het echter business as usual, en worden energiezuinige plannen van burgers juist in de kiem gesmoord.
New energy made in [Arnhem]
De gemeente Arnhem maakt zich sterk voor het besparen en opwekken van hernieuwbare energie. De gemeenteraad heeft eind 2015 een ambitieus programma vastgesteld: ‘New energy made in [Arnhem]’. De gemeente wil onder meer bereiken dat in 2020 14 procent van de energie in de stad duurzaam wordt opgewekt. Volgens dit plan gaat de gemeente Arnhem samen met haar inwoners en ondernemers meters maken op het gebied van duurzaamheid, energiebesparing en opwekking van duurzame energie.
Rekenkamer: weinig resultaat
De Rekenkamer van Arnhem concludeerde in oktober 2017 echter na een onderzoek, dat de stad nog maar weinig resultaat boekt. De energiedoelen voor 2020 worden met de huidige werkwijzen niet bereikt.
Moeizame ambtelijke omslag
Bij enkele particuliere zelfbouwinitiatieven komt de moeizame omslag van de ambtelijke molens duidelijk naar voren, zo is mij uit eigen ervaring gebleken. Hoewel Arnhem in haar bestemmingsplan een voorkeur aangeeft voor energieneutrale woningbouw, is dat bij de gemeentelijke toepassing van datzelfde bestemmingsplan helemaal geen item.
Diverse zelfbouwers investeren aanzienlijk in maatregelen voor hun energieneutrale of ‘nul op de meter’-woning. Zonne-energie is daarbij van groot belang als enige vorm van duurzame energie-opwekking. De betreffende stadswoningen hebben echter maar beperkt dakoppervlak ter beschikking. En zijn, cruciaal, volledig noord-zuid aan elkaar geschakeld. Het bestemmingsplan is dan hét ruimtelijk instrument om de mogelijkheden voor zonne-energie toekomstgericht te borgen. Door de ‘maximale bouwhoogte’ in de planregels te bewaken bij de concrete bouwplannen, wordt voorkomen dat de daken van buren in de schaduw worden gezet.
Lippendienst
De gemeente verleent echter – als vanzelfsprekend – in afwijking van de planregels en de private bouwregels een omgevingsvergunning voor een woning met een extra – vijfde – bouwlaag. Het resultaat is dat daken van buurwoningen daardoor (volledig) in de schaduw komen te liggen, en milieu-investeringen worden tenietgedaan. De gemeente geeft daarbij bovendien aan dat iedereen boven de maximale bouwhoogte mag bouwen, zodat buren te allen tijde alsnog kunnen besluiten ook een verdieping toe te voegen. En anders plaats je toch gewoon geen zonnepanelen… Dat biedt voor andere buren dus geen enkele zekerheid naar de toekomst.
Het effect van een afwijkende bouwhoogte op bezonning en schaduwwerking in de omgeving is anno 2017 een wezenlijk ruimtelijk belang. Door daaraan geen enkele consequentie te verbinden, bewijst Arnhem slechts ‘lippendienst’ aan duurzame energie. De duurzame motivatie bij zelfbouwers wordt zo onnodig op de proef gesteld.